Quyển sách mở đầu bằng việc nêu vấn đề: cách thức giảng dạy của giáo viên Mỹ (trong môn Toán) gần như không thay đổi trong suốt 100 năm qua. Học sinh Mỹ "dốt" Toán hơn học sinh nhiều nước khác. Mặc dù nước Mỹ luôn cố găng tuyển chọn người giỏi để làm giáo viên, tuyển những giáo viên tốt nhất, cũng ko nhiều khác biệt lắm trong cách thức giảng dạy, từ người dốt -> giỏi, từ quá khứ -> hiện tại. Họ kết luận việc giảng dạy chứ không phải giáo viên mới là cái cần quan tâm => cần nghiên cứu việc giảng dạy.
Quyển sách nói về một nghiên cứu mục tiêu để:
1. Tìm hiểu về cách giảng dạy tại Mỹ
2. Tìm hiểu về cách giảng dạy tại các nước khác (hai nước được chọn nghiên cứu là Nhật, Đức)
Phương pháp + cách thức nghiên cứu để đưa ra kết luận trong cuốn sách này được mô tả rất chi tiết
... giúp mình hiểu được một dự án nghiên cứu ở Mỹ sẽ được tiến hành như thế nào (mặc dù mình cũng không biết đây có phải là case nghiên cứu điển hình không). Người ta đi vòng quanh 3 nước này để quay video các bài giảng của giáo viên được chọn ngẫu nhiên, đồng thời cho các học sinh làm một bài kiểm tra trình độ. Bài giảng được chọn là toán lớp 8. Số lượng người tham gia quay video chỉ có 3 người (mỗi người/nước), nên không thể ảo tưởng là vì Mỹ có nhiều tiền nên họ có thể làm nghiên cứu hoành tráng được. Cái cần thiết nhất chính là để tìm ra mô hình, cách thức lấy dữ liệu sao để đạt được cái mình muốn, họ phải nghiên cứu trước đó rất nhiều.
Sau khi thu thập dữ liệu, họ có thể mời được nhiều nhà toán học, nhà nghiên cứu khác để cùng đánh giá các video. Từ việc đưa ra nhận định, họ chuyển những nhận định đó thành những kết luận có chứng cứ và số liệu bằng các mã hóa video (mã hóa video là chuyển băng ghi hình thành thông tin). Họ còn nhờ các nhóm nghiên cứu Toán khác giúp họ đánh giá chất lượng bài giảng của các nước.
Điểm khác biệt cơ bản giữa cách giảng dạy ở 3 nước
Có rất nhiều điểm khác biệt rút ra về nội dung, trình độ nội dung, bản chất nội dung, tính mạch lạc của nội dung, cách tổ chức lớp học...
Có một giáo sư đã nhận xét như này: "Trong giờ dạy ở Nhật, một bên là Toán học, một bên là học sinh. Học sinh học Toán và giáo viên là trung gian của mối quan hệ này. Ở Đức, thì giáo viên là người nắm giữ Toán học và phân phát cho học sinh bằng những sự việc hoặc những lời giải thích lúc cần thiết. Ở Mỹ, thì có giáo viên và có học sinh. Tôi gặp rắc rối trong việc tìm kiếm môn Toán; tôi chỉ thấy sự đối thoại giữa giáo viên và học sinh."
Mình không quan tâm đến sự khác biệt này lắm, vì không trực tiếp xem video nên khó mà hiểu hết được câu nói này. Mình có thể thấy nhiều sự mới lạ như sau:
- Ở Nhật:
Việc học không hề cứng nhắc như mình vẫn nghĩ. Giáo viên cho học sinh làm việc nhóm rất nhiều (Ở VN thì dễ có tư tưởng môn Toán thì có gì mà làm việc nhóm) và học sinh được phép hỏi giáo viên thoải mái. Việc họ đưa ra vấn đề rất hay: Để học sinh tự phát triển bài toán lên khó hơn từ bài toán đã có.
Có cái hay là giáo viên yêu cầu HS đọc đi đọc lại, theo nhóm rồi cá nhân và học thuộc những câu kiểu như "học toán để phát triển tư duy logic".
GV Nhật sử dụng bảng phấn và cố gắng để HS hiểu toàn bộ vấn đề một cách logic và tổng quan.
GV Nhật sử dụng bảng phấn và cố gắng để HS hiểu toàn bộ vấn đề một cách logic và tổng quan.
- Ở Đức:
Có vẻ khá giống cách dạy ở VN. Thầy giáo hướng dẫn học sinh dần dần để học sinh làm bài tập dễ rồi đến khó, từ định nghĩa đến chứng minh. (Quyển sách nói ít về Đức mà tập trung so sánh Nhật + Mỹ nên cũng không cần quan tâm lắm).
- Ở Mỹ:
Trước đây mình có xem phim về lớp học của Mỹ, thấy giáo viên hỏi kiểu mớm mớm cho học sinh, tưởng là chỉ vui đùa trên phim thôi. Các kiểu câu hỏi như: "Thầy: Nếu kéo điểm D xuống đây, thì thầy vẫn có mấy góc? - HS: 6 góc", "Thầy: 5 cạnh, trừ 2 bằng 3 rồi nhân với 180 thì tổng số đo góc là? - HS: 590 độ - Thầy: 540 độ".
Nội dung học Toán ở Mỹ khá dễ so với trình độ tại Việt Nam, và thầy giáo không tập trung đi sâu vào hiểu Toán học như ở Nhật, Đức (hay VN) mà chủ yếu giúp HS học thuộc định nghĩa, giải bài tập theo cách giải đã có sẵn. Ngay khi HS gặp vấn đề, GV sẽ ngay lập tức đưa cách giải cho HS. Cơ bản ở Mỹ, HS không đang được học Toán để hiểu Toán.
GV Mỹ sử dụng slide và cố gắng để thu hút HS vào từng phần của bài học.
Các bước trong một giờ học cơ bản là giống nhau giữa 3 nước: ôn bài cũ -> GV trình bày bài mới -> HS luyện tập tại chỗ, tuy nhiên vai trò của mỗi bước lại khác nhau giữa các nước. "Ở Đức, GV trình bày khá lâu về việc triển khai các bước giải toán và hoạt động theo lớp dưới sự hướng dẫn của GV. Ở Nhật, GV trình bày vấn đề nhằm mục đích để HS tự tìm ra các bước giải toán (riêng lẻ hoặc theo nhóm). Ở Mỹ, việc trình bày vấn đề là để minh họa phương pháp giải toán và từ đó HS có cơ sở để luyện tập".
Điều quan trọng nhất rút ra sau khi các nhà nghiên cứu xem video lại không phải là sự khác biệt về cách giảng dạy giữa các nước mà chính là sự đồng nhất như một hệ thống về cách giảng dạy ở mỗi nước. Tại sao điều này lại quan trọng? Đọc tiếp phần 2 thì biết :P
Phần 2: Phương pháp cải tiến việc giảng dạy tại Nhật
GV Mỹ sử dụng slide và cố gắng để thu hút HS vào từng phần của bài học.
Tổng kết lại
GV Mỹ quan niệm Toán học khó và nhàm chán, nên cố gắng thu hút HS bằng những vấn đề ngoài lề thú vị hơn. GV Nhật quan niệm bản thân việc học Toán là thú vị nên họ cố gắng giúp HS đào sâu, tìm hiểu những điều thú vị trong toán học.Các bước trong một giờ học cơ bản là giống nhau giữa 3 nước: ôn bài cũ -> GV trình bày bài mới -> HS luyện tập tại chỗ, tuy nhiên vai trò của mỗi bước lại khác nhau giữa các nước. "Ở Đức, GV trình bày khá lâu về việc triển khai các bước giải toán và hoạt động theo lớp dưới sự hướng dẫn của GV. Ở Nhật, GV trình bày vấn đề nhằm mục đích để HS tự tìm ra các bước giải toán (riêng lẻ hoặc theo nhóm). Ở Mỹ, việc trình bày vấn đề là để minh họa phương pháp giải toán và từ đó HS có cơ sở để luyện tập".
Điều quan trọng nhất rút ra sau khi các nhà nghiên cứu xem video lại không phải là sự khác biệt về cách giảng dạy giữa các nước mà chính là sự đồng nhất như một hệ thống về cách giảng dạy ở mỗi nước. Tại sao điều này lại quan trọng? Đọc tiếp phần 2 thì biết :P
Phần 2: Phương pháp cải tiến việc giảng dạy tại Nhật
