Cuộc chiến lỗ đen

Lâu lâu không đọc một quyển nào về vật lý mới thấy mình thật là sai lầm. Thế nên khi nhìn thấy quyển sách "Cuộc chiến lỗ đen" là phải... mượn về đọc ngay.

Đây là link + giới thiệu:http://www.vinabook.com/khoa-hoc-kham-pha-cuoc-chien-lo-den-m11i39055.html

Quyển sách viết về các nghiên cứu liên quan đến lỗ đen trong cuộc chiến giữa tác giả Leonard Susskind (cùng một số cộng sự) với Stephen Hawking (tác giả cuốn sách "Lược sử thời gian") và phần lớn những nhà vật lý khác.

Tác giả đồng ý với những chứng minh của Stephen Hawking rằng lỗ đen không lạnh lẽo như chúng ta tưởng, rằng chúng có nhiệt độ và nhiệt độ đó hoàn toàn tính toán được. Và vì thế chúng bức xạ cho đến khi bốc hơi hoàn toàn. Tuy nhiên, Stephen cho rằng thông tin sẽ bị biến mất hoàn toàn cùng với lỗ đen khi chúng biến mất. Tại thời điểm Stephen Hawking công bố nghiên cứu của mình, các nhà vật lý khác phần lớn đều không để ý đến điều này, và hoàn toàn bị Stephen Hawking thuyết phục. Tác giả cũng như một số ít các nhà vật lý khác (cộng sự của ông) nhìn thấy rằng điều này nếu đúng sẽ vi phạm định luật bảo toàn thông tin và làm đổ sập toàn bộ hệ thống các định luật vật lý hiện tại. Và như ở cuối cuốn sách có đề cập, mặc dù Stephen Hawking không có đủ sức khỏe, minh mẫn để thừa nhận cái đúng của trường phái "thông tin đi vào lỗ đen không bị mất", nhưng có vẻ sẽ là như thế nếu Stephen đủ sức khỏe.

Thế thì thông tin đi vào lỗ đen sẽ đi đâu sau khi lỗ đen bức xạ hết và bốc hơi? Lỗ đen là gì? Nhiệt độ của lỗ đen là bao nhiêu - 0K hay là rất nóng? Bạn có bị tiêu hủy hay sẽ sống sót khi ở trong một con tàu đã vượt qua đường chân trời và đi vào tâm lỗ đen? Bạn sẽ đi đến tương lai bằng cỗ máy thời gian như thế nào - điều đó là có thể hay không?... Câu trả lời sẽ có khi các bạn đọc sách (Bạn nào không đọc thì chắc cũng không quan tâm). Gần như tất cả những băn khoăn, mơ hồ về lỗ đen (cũng như là vật lý lượng tử) đều được giải đáp (ít nhất là với cấp độ của một người chả-biết-tí-gì như mình). Tuy nhiên, mình chắc chắn là có nhiều chỗ đọc không hiểu (sẽ đọc lại) mà vẫn thấy hay.

Cuộc chiến giữa 2 trường phái diễn ra như một câu chuyện về lịch sử vật lý lỗ đen. Rất hấp dẫn. Nó cho mình thấy những nhiều khi động lực để họ nghiên cứu khoa học rất đơn giản: bị khiêu khích Nhưng ẩn sau bên trong đấy là sự khao khát tìm ra chân lý, nhất là khi các "chân lý" (đã được coi là đúng) mâu thuẫn với nhau, va vào nhau côm cốp :)) Nếu bạn nào muốn đi theo nghiên cứu, thì đây cũng là một quyển sách tạo niềm hứng khởi tốt .

Cái khiến cho cuốn sách này rất hay là tác giả hướng đến người đọc không chuyên, cho nên rất dễ hiểu (ít nhất là mình có thể hiểu được phần lớn những gì tác giả viết - đương nhiên không phải tất cả). Không chỉ đề cập đến các vấn đề cao siêu lỗ đen, entropy, bit thông tin... tác giả còn dẫn dắt người đọc qua nhiều định luật vật lý đơn giản, làm quen dần dần với những hình dung về thế giới bên ngoài vũ trụ hay các hạt bé nhỏ sâu bên trong vật chất (từ trừu tượng thành cụ thể hơn, dễ hiểu hơn).

Mình rất ấn tượng với cách tác giả nói về lỗ đen: nó giống như một lỗ không đáy trong một cái hồ rộng mênh mông gần như vô hạn, và nước chảy về phía lỗ với tốc độ càng tăng khi càng gần lỗ. Một con nòng nọc khi vượt qua đường chân trời (điểm không thể quay lui) nó không cảm nhận được gì, vì bản thân nó cũng đang chuyển động cùng với dòng nước. Nó vẫn bơi nhẹ nhàng trong nước như không có gì xảy ra.

Còn nhiều ví dụ khác tác giả dùng hình ảnh rất sinh động để giúp người đọc nắm bắt được những khái niệm vật lý cao siêu, trừu tượng (vì phần lớn đều là các thí nghiệm tưởng tượng, chứ làm gì có đo đạc được các thông số về lỗ đen đâu).

Kết lại là quyển sách rất hay. Không đọc thì phí một đời